در ابتدای داستان، راوی به ما می‌گوید که «یوگنی» جوانی بود که آینده‌ای روشن در انتظار او بود. پسری تحصیل‌کرده، با تربیت اشراف‌زاده و دارای نظم ذهنی و هدف‌هایی معین. اما تولستوی این مقدمه روشن را تنها برای آن قرار داده است که تضاد میان «آنچه باید باشد» و «آنچه هست» را برجسته‌تر کند.

یوگنی پس از بازگشت به ملک خانوادگی‌اش با زنی به نام استپانیدا وارد رابطه‌ای پنهانی می‌شود؛ رابطه‌ای که از نظر او باید امری گذرا، صرفاً برای فرو نشاندن امیال طبیعی و بدون هیچ وابستگی باشد. اما این تمایل درونی رها نمی‌شود؛ به دام تبدیل می‌شود. میل، آرامش ظاهری زندگی او را متلاشی می‌کند، بر تصمیم‌های عاقلانه‌اش سایه می‌اندازد و از درون او را فرسوده می‌سازد.در همین نقطه است که عنوان داستان معنا پیدا می‌کند. شیطان در اینجا موجودی بیرونی نیست، بلکه نیرویی درونی است که انسان را با وسوسه، شرم، لذت و ترس درهم می‌شکند.